
Φωτογραφία εξωφύλλου: Άγνωστος φωτογράφος, «Το σάλπισμα εξορμήσεως προ της Κλεισούρας» (Ιανουάριος 1941) — Wikimedia Commons, δημόσιο κτήμα
28 Οκτωβρίου 1940: Το Όχι και το Έπος της Πίνδου
Η νύχτα του τελεσιγράφου, η Πίνδος και το «Όχι» του 1940 — ποιος το είπε στ' αλήθεια και τι έγινε μετά.
Σχετικά
Η Ημέρα του Όχι ξεκινά με μια φράση στα γαλλικά. Λίγο μετά τις τρεις τα ξημερώματα της 28ης Οκτωβρίου 1940, ο Ιταλός πρέσβης Εμμανουέλε Γκράτσι χτυπά το κουδούνι ενός σπιτιού στην Κηφισιά και παραδίδει στον δικτάτορα Ιωάννη Μεταξά ένα τελεσίγραφο με προθεσμία τρεις ώρες. Ο πόλεμος όμως έχει ήδη αποφασιστεί, και όχι στην Αθήνα: στη Ρώμη, από έναν Μουσολίνι που δεν θέλει να μείνει στη σκιά του Χίτλερ.
Από το σχέδιο που συνέταξαν οι Ιταλοί σε μια επιπόλαιη σύσκεψη, ως τα δύο χιλιάδες άντρες του συνταγματάρχη Δαβάκη απέναντι στη μεραρχία των Αλπίνι «Τζούλια», από τη μάχη του Καλπακίου ως τις γυναίκες της Πίνδου που κουβαλούσαν πυρομαχικά στην πλάτη, η αφήγηση ακολουθεί έναν πόλεμο που κρίθηκε στα βουνά και στα μονοπάτια, ως την είσοδο των Ελλήνων στην Κορυτσά, είκοσι πέντε μέρες μετά την εισβολή.
Κι ένα ερώτημα που διατρέχει την ιστορία: ποιος είπε στ' αλήθεια το «όχι»; Ο δικτάτορας, οι δρόμοι της Αθήνας, οι κομμουνιστές κρατούμενοι που δεν τους άφησαν να πολεμήσουν, ή οι άνθρωποι που ανέβαιναν με φορτία στα βουνά;
Πηγές
- Εμμανουέλε Γκράτσι, «Il principio della fine (L'impresa di Grecia)» (Ρώμη, 1945) — απομνημονεύματα του Ιταλού πρέσβη για τη νύχτα του τελεσιγράφου.
- Wikipedia — "Greco-Italian War" — https://en.wikipedia.org/wiki/Greco-Italian_War
- Wikipedia — "Battle of Pindus" — https://en.wikipedia.org/wiki/Battle_of_Pindus
- Wikipedia — "Battle of Elaia–Kalamas" — https://en.wikipedia.org/wiki/Battle_of_Elaia%E2%80%93Kalamas
- Wikipedia — "Ohi Day" — https://en.wikipedia.org/wiki/Ohi_Day
- Wikipedia — "Ioannis Metaxas" — https://en.wikipedia.org/wiki/Ioannis_Metaxas
- Wikipedia — "Konstantinos Davakis" — https://en.wikipedia.org/wiki/Konstantinos_Davakis
- Ναυτική Ιστορία (navalhistory.gr) — «Κωνσταντίνος Δαβάκης: Από την Πίνδο στο Τσιτά ντι Τζένοβα» — https://www.navalhistory.gr/davakis
- Τα Νέα — «Ελληνοϊταλικός πόλεμος: Ο διάλογος Γκράτσι–Μεταξά» (28/10/2022) — https://www.tanea.gr/2022/10/28/istoriko-arxeio/ellinoitalikos-polemos-o-dialogos-gkratsi-metaksa-kai-epistoles-apo-to-metopo/
- Ίδρυμα Μείζονος Ελληνισμού — «Οι γυναίκες της Πίνδου» — https://www.fhw.gr/chronos/14/en/1940_1945/war/pigi05.html
- Νίκος Ζαχαριάδης, «Ανοιχτό γράμμα προς το λαό της Ελλάδας» (31 Οκτωβρίου 1940) — https://www.marxists.org/ellinika/archive/zachariadis/1940/10/31.htm







